Tragedia, która rozegrała się w Krakowie, powinna być przede wszystkim przestrzenią na współczucie, solidarność z bliskimi ofiar i chłodną, rzeczową analizę faktów przez odpowiednie służby. Tymczasem w polskiej przestrzeni publicznej po raz kolejny przeżyliśmy ponury spektakl, w którym ludzkie nieszczęście stało się zaledwie paliwem dla politycznej machiny i cynicznego przyciągania uwagi.
Żerowanie na emocjach zamiast faktów
Najbardziej uderzającym i gorszącym elementem tego spektaklu było działanie Telewizji Republika pod wodzą Tomasza Sakiewicza. Zamiast rzetelnego dziennikarstwa, którego wymaga się w momentach kryzysowych, stacja zaoferowała widzom potok niesprawdzonych doniesień, emocjonalnej manipulacji i narzucania narracji politycznej jeszcze zanim wyschł inkust na pierwszych raportach policji.
W pogoni za klikalnością i słupkami oglądalności granice między relacjonowaniem wydarzeń a ich reżyserowaniem zostały całkowicie zatarte:
- szybka instrumentalizacja: Dramatyczne wydarzenia z Krakowa błyskawicznie wpleciono w gotową, partyjną opowieść. Tragedia nie była rozpatrywana jako osobny, straszny przypadek, lecz jako dowód na rzekomą niewydolność państwa, spisek lub konsekwencję decyzji politycznych przeciwników,
- przekraczanie granic etyki: Naruszanie prywatności poszkodowanych i ich rodzin oraz żonglowanie drastycznymi szczegółami bez uwzględnienia ich emocji staje się standardem operacyjnym mediów nastawionych na sensację,
- język konfliktu: Zamiast tonować nastroje, redakcja pod kierownictwem Sakiewicza celowo podsycała gniew i strach, zamieniając ludzki dramat w oręż w bieżącej walce politycznej.
Narracja oparta na kłamstwie
Postawa Tomasza Sakiewicza i zarządzanego przez niego medium wpisuje się w szerszy, niepokojący trend. Kiedy głównym celem stacji telewizyjnej przestaje być dochodzenie do prawdy, a staje się nim mobilizacja własnego elektoratu i walka o wpływy, dziennikarstwo ustępuje miejsca bezwzględnej propagance.
To, co wydarzyło się w Krakowie w wykonaniu Telewizji Republika, nie miało nic wspólnego z dziennikarstwem. Rada Polskich Mediów w swoim miażdżącym oświadczeniu ujęła to krótko i dobitnie: Tomasz Sakiewicz po raz kolejny udowodnił, że dziennikarzem nie jest. Zamiast informacji dostaliśmy sabotaż informacyjny. Zamiast współczucia – polityczny taniec na trumnach. Zamiast szacunku dla munduru – plucie w twarz ludziom, którzy osłonili własnym ciałem krakowian i turystów.
Upadek roli mediów informacyjnych
Najgorsze jest to, że ta narracja idzie w świat, znajduje swoich obrońców na najwyższych szczeblach partyjnych i jest bezrefleksyjnie połykana przez zradykalizowanych odbiorców. Kiedy minister kultury śle skargi do KRRiT, a medioznawcy domagają się odebrania stacji koncesji, szefostwo Republiki tradycyjnie krzyczy o „nagonce” i „zamachu na wolne media”.
Czas nazwać rzeczy po imieniu.
Żadnych granic
Wykorzystywanie jakiejkolwiek tragedii do budowania kapitału politycznego jest miarą głębokiego kryzysu moralnego w debacie publicznej. Kiedy politycy i sprzyjający im publicyści patrzą na ludzkie cierpienie i widzą w nim jedynie „okazję” do uderzenia w rywali, tracimy jako społeczeństwo elementarną zdolność do współodczuwania i racjonalnej dyskusji. Krakowskie wydarzenia stanowią kolejny, przygnębiający dowód na to, jak daleko przesunęły się granice tego, co w polskiej przestrzeni medialnej uważa się za dopuszczalne.
Wolność słowa to nie jest wolność do bezkarnego kłamstwa w obliczu narodowego dramatu. Dostęp do telewizyjnej anteny to potężna odpowiedzialność, a nie licencja na sianie paniki i dezinformacji. Jeśli ta potworna krakowska tragedia czegoś nas uczy o stanie debaty publicznej w Polsce, to właśnie tego, że dla niektórych sumienie zatrzymuje się tam, gdzie zaczynają się słupki oglądalności i polityczne zyski. I to jest druga, zaraz po samym zamachu, wielka tragedia tego kraju.
W punkt.